Tılı Murat – Kara Koçun Boynuzu

Tılı Murat, Afyonlu bir kahveci. Kendisi de kahvesinin müdavimleri de çalıp söyleyen kişiler. Bundan dolayı Tılı Murat’tan birçok derleme yapılmış. Martti Räsänen tarafından ağız araştırmaları için, İstanbul Belediye Konservatuvarı tarafından da halk müziği araştırmaları için, kendisinden türküler yazılmış ve plağa kaydedilmiş. Bu kayıt da İstanbul Belediye Konservatuvarı’nın yaptığı kayıtlardan biri. Tılı Murat’ın curasıyla çalıp seslendirdiği türkünün ilk iki kıtası TRT repertuvarında mevcut. Bilinmeyen bir sebepten dolayı, 3. kıtası repertuvara alınmamış. Sözlerin tamamını aşağıya alıyorum.

-1-

Kara da koçun boynuzu da, vay

Tura da saçın, gülüm/aman, kunduzu da, vay

Gidi de güzelin kızı da, vay

Doğdu da şafak, şafak yıldızı da, vay

-2-

Kara da koç meler gelir de, vay

Bağrımı deler gelir de, vay

Yalınız yatanların da, vay

Aklına/Zihnine neler gelir de, vay

nakarat:

Aman da aman ey, çarşıdan da, vay

Üşkür alıver komşudan

Irak da değil efem, karşıdan

-3-

Dağın başında (aman) tencere de, vay

Tadından eridi de incire de, vay

Bugün de herif (bizi) duyarsa

Verir de bizi, bizi/aman, zincire de, vay

nakarat:

Hadi de hadi gülüm, kravatı

Sevelim takalım kravatı

Mahallî kelimeler: Tura – Kadınların başlarına taktıkları küçük altın dizisi; Kunduz – Büklüm; Üşkür – Mest içine dikilen astar.

Tılı Murat – Kara Koçun Boynuzu

Tılı Murat

İstanbul Belediye Konservatuvarı Derleme Heyeti

Saçayak Köyü Yöre Ekibi – Güzelim Ah Sürmelim

Balıkesir’in Dursunbey ilçesi Saçayak köyüne ait bu kayıt, 1950′lerin sonu-1960′ların başında yapılmış. Cümbüş, keman ve darbuka eşliğinde yapılan bu kayıtta, Güney Marmara’da yaygın bir şekilde bilinen Güzelim Ah Sürmelim türküsü okunuyor.

Bu türkünün ayırd edici özelliği, nakaratının abcb kafiye düzeninde olmasıdır. Bu tarz türkülerin nakaratlarının ilk dizesi, bu türküde olduğu gibi “Güzelim ah sürmelim” olabileceği gibi, “Güzelliğim güzelliğim”, “A güzelim a kibarım” gibi ibarelerden de oluşabilir.

Bu tarz nakaratlara bazı örnekler:

Güzelliğim güzelliğim/Dur beraber gidelim/İkimizi bir görmüşler/İnkar bari edelim

Güzelliğim güzelliğim/Mendil dolu leblebi/Başımdaki kara duman/Sürünüp de gitmedi

A güzelim a kibarım/Tarlaların motoru/Gözlerime uyku girmez/A kız senden ötürü

A güzelim a kibarım/Bura Keles değil mi/Nere varsam sürmeli yarim/El kapısı değil mi

Türkünün esas dörtlükleri ise yedili heceyle yazılmış manilerden meydana gelir.

Türkünün sözleri:

-1-

Şu dereniñ daşları

Ötüşüyor guşları

Nerde güzel gelin varsa

Giyer Türkmen(?) daşları(?)

nakarat:

Güzelim ah sürmelim

Ni dedim de darıldıñ

Gicelerin ayasında

Kendin geldiñ sarıldıñ

-2-

?

Oturmuş koyağına

Oğlan güzel olursa

Yar (Gız) gelir ayağına

nakarat:

Güzelim ah sürmelim

?

Uçar guşlar uçmaz oldu

Kimden yaptıñ(?) selamı

-3-

Minarenin uşları

Çıkamam yokuşları

Gül dolmuş (Domurmuş) da akıyor

Gül memenin uşları

nakarat:

Güzelim ah sürmelim

Çalınıyor davullar

Böyle midi gostak Kerim(?)

Gurduğumuz gaviller

-4-

Kiremit bacaları

Geymiş alacaları

Nerde güzel gelin varsa

Gebersiñ gocaları

nakarat:

Güzelim ah sürmelim

Daştan atladım daştan

Gelcem dedin gelmedin

Niye çıkardın baştan

Bu tarzdaki bir türküyü Muzaffer Sarısözen Denizli’nin Çivril ilçesinden, Ali Canlı da Konya’nın Akşehir ilçesinden derlemiştr. Türkünün bu yörelere Güney Marmara’dan taşınmış olması mümkündür.

Saçayak Köyü Yöre Ekibi – Güzelim Ah Sürmelim

Not: Türkü sözlerindeki soru işaretleri anlaşılmayan sözlerin yerine konmuştur. Parantez içindeki soru işareti ise, yanına yazıldığı kelimenin doğru olmayabileceğini gösterir.

Saçayak Köyü

[Ömer Gözükızıl derlemeleri] – İskender Boğazı

Ömer Gözükızıl’ın Çanakkale’nin Lapseki ilçesi Adatepe köyünde yaşlı bir kadından kaydettiği bir türkü. Kaynak kişinin adı verilmemiş. Türkünün İzmir çeşitlemesi TRT repertuvarında bulunmaktadır.

-1-

İskender bovazı şıngıl da şıngıl şıngıl

Dardır geçilmez aman aman öf

Sovukdur suleri şıngıl da şıngıl şıngıl

Bir tas içilmez aman aman öf

nakarat:

Siva beyaz kolları da

Kaldır yarim fistanıñı

Dolan boynuma şekerim

Gel gir koynuma

-2-

Ben yarimi gördüm şıngıl da şıngıl şıngıl

Çimendefer üstünde aman aman öf

Altın sahat dakmış şıngıl da şıngıl şıngıl

Yarim koluna aman aman öf

nakarat:

Siva beyaz kolları da

Kaldır yarim fistanı da

Gel gir koynuma şekerim

Dolanıver boynuma

[Ömer Gözükızıl derlemeleri] – İskender Boğazı